Zespół do spraw trudności wychowawczych

Członkowie zespołu

Lider: mgr Arkadiusz Szczepański (psychoterapeuta, socjoterapeuta)

Zespół: mgr Dobrosława Jedynak (psycholog), Aneta Buras-Walentowska (psycholog), Ewa Burzyńska (psycholog), mgr Lidia Lemańska (psycholog), Aleksandra Nowicka-Martinez (psycholog), mgr Ewa Przybilińska (pedagog-terapeuta),

Jesteśmy zespołem pracowników, którzy w swojej pracy w Poradni zajmują się przede wszystkim zapobieganiem problemom wychowawczym dzieci i młodzieży.

Trudności wychowawcze

Pojęcie trudności wychowawcze nie ma jednolitego znaczenia. Czasem określa się tym terminem nieposłuszeństwo, złe przyzwyczajenia, drobne wykroczenia, egoizm, lękliwość, lenistwo, czasem nerwice, przestępczość nieletnich, itp. Utrudniają one pracę wychowawczą rodzicom i nauczycielom. Trudności sprawiają rodzicom zarówno dzieci lękliwe i nieśmiałe, skryte i zamknięte w sobie, izolujące się od towarzystwa rówieśników i dorosłych, jak i dzieci nadmiernie ruchliwe i żywe, zazdrosne i agresywne, kapryśne i niestałe w swych sympatiach i antypatiach, niekonsekwentne w dążeniach i ich realizacji. Zakres trudności wychowawczych jest niezwykle szeroki, różny jest też stopień ich nasilenia i trwałości. Niektóre trudności ujawniają się bardzo wcześnie i dziecko od najmłodszego wieku sprawia kłopoty rodzicom swym zachowaniem, w innych przypadkach trudności wzmagają się dopiero w wieku szkolnym lub w okresie dorastania.

Podłoża trudności wychowawczych

  1. Przyczyny tkwiące w środowisku rodzinnym
    • Warunki materialne rodziny – (niskie zarobki, bezrobocie, ciasnota mieszkaniowa, brud i niechlujstwo w mieszkaniu, więcej niż skromne jego urządzenie i wyposażenie),
    • Sytuacja życiowa dziecka w rodzinie – Ważna jest dla zagadnienia nieprzystosowania społecznego struktura rodziny, kolejność przychodzenia dzieci na świat, problem jedynaków (wielu z nich, jak wykazują badania A. Adlera nie ma cech przesadnego egocentryzmu, egoizmu, braku samodzielności)
    • Dezintegracja życia rodzinnego – niezgodne, konfliktowe współżycie rodziców, wybuchowe zachowanie, awantury, alkoholizm.
    • Nieprawidłowe postawy rodziców – Wg M.Ziemskiej podział:
      • dystans uczuciowy rodziców to postawa unikająca bądź odtrącająca,
      • przesadne koncentrowanie się na dziecku – postawa nadmiernie wymagająca lub chroniąca.
      • ważna jest także szkodliwość niezdecydowanych postaw rodziców – brak konsekwencji stosowania metod „prób i błędów”.
    • Błędy wychowawcze rodziców – wśród nich można wyróżnić:
      • zły przykład,
      • nadmierne zabieganie o wyniki w nauce,
      • niejednakowe traktowanie rodzeństwa,
      • niedocenianie indywidualnych rozmów na ważne czy drażliwe tematy,
      • brak poszanowania praw dziecka do własnych tajemnic,
      • unikanie bądź wykluczanie dziecka z rozwiązywania własnych problemów,
  2. Przyczyny tkwiące w środowisku szkolnym:
    • Przyczyny organizacyjne- nadmierne przeładowanie programu, niewłaściwe – podręczniki, zbyt liczne klasy, szkoły, mało lekcji wf, artystyczno – technicznych, wadliwy system kształcenia nauczycieli.
    • Przyczyny psychologiczno-społeczne – nieznajomość ucznia przez nauczycieli, zaniżone oczekiwania nauczyciela wobec ucznia, niska jego pozycja w klasie szkolnej.
    • Przyczyny pedagogiczne – zbyt mało wagi przywiązuje się do wyrabiania w uczniu – motywacji uczenia się, przesadny dydaktyzm, autokratyzm nauczyciela, zjawisko drugoroczności, przeciążanie pracami domowymi, nieatrakcyjność zajęć, podejmowanie za dziecko decyzji (wybór szkoły, przyjaciół).
  3. Przyczyny tkwiące w uczniu.
    • Czynniki genetyczne.
    • Uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
    • Obniżony poziom sprawności umysłowej.
    • Zaburzenia somatyczne.

W celu dostosowania najskuteczniejszej oferty pomocowej dla rodziców i pedagogów zgłaszających problemy wychowawcze dzieci i młodzieży nasze działania uzależniamy od zdiagnozowania problemu.

Działania w wyniku zgłoszenia trudności wychowawczych dziecka

Etapy działań podjętych w wyniku zgłoszenia trudności wychowawczych dziecka, gdy o pomoc wnioskuje:

  1. Rodzic dziecka:
    1. w pierwszej kolejności odbywa się spotkanie konsultacyjne z rodzicem, podczas którego przeprowadzany jest wywiad pogłębiony, celem uzyskania jak największej wiedzy na temat dziecka,
    2. następnie odbywa się badanie psychologiczno-pedagogiczne (nie w każdym przypadku jest wskazane)
    3. następnie proponowana jest pomoc dla dziecka i rodziców, która może przybrać formę:
      • terapii indywidualnej,
      • treningu zastępowania agresji,
      • bądź zajęć grupowych (grupa wsparcia lub grupa socjoterapeutyczna).
  2. Nauczyciel, który zgłasza problem wychowawczy pojawiający się w klasie:
    1. w pierwszej kolejności odbywa się spotkanie pracownika Poradni z wychowawcą klasy, bądź z pedagogiem szkolnym – celu zebrania informacji o zgłaszanym problemie,
    2. następnie odbywa się obserwacja ucznia/uczniów podczas zajęć lekcyjnych – (ilość godzin obserwacji uzależniona skali problemu i postawy ucznia/uczniów – min. 2 godz. lekcyjne)
    3. przeprowadzenie badań socjometrycznych
    4. UTWORZENIE PLANU NAPRAWCZEGO – po konsultacji w Zespole ds. trudności wychowawczych:
    5. dalsze działania uzależnione od założeń PLANU NAPRAWCZEGO, prawdopodobne formy pomocy:
      • spotkanie z gronem pedagogicznym, które naucza daną klasę – w celu ustalenia jednolitych form oddziaływania, wsparcie pedagogiczne dla nauczycieli,
      • spotkanie z rodzicami uczniów klasy, w której pojawił się problem wychowawczy,
      • zajęcia terapeutyczne zindywidualizowane z wybranymi uczniami, bądź grupowe, z zespołem klasowym – np. trening zastępowania agresji, w zależności od wyników zdiagnozowanego problemu.
    6. Ewaluacja działań pomocowych – ankiety ewaluacyjne – badanie skuteczności udzielonej pomocy.